|
असारको चटारो र रोपाई महोत्सव
असारको महिना त्यसै त किसानहरुका लागि व्यस्त महिना । यतिबेला कामको
चटारोले किसानहरुलाई भ्याइ नभ्याई छ । मानो खाएर मुरी उब्जाउने
समयको रुपमा लिदै किसानहरु यतिबेला खेतबारी व्यस्त देखिन्छन् ।
जेठको अन्तिम हप्तादेखि नै रोपाइ शुरु भए पनि यस पटक भने असार महिना
लागेपछि नै रोपाईको काम थालिएको छ ।
यहाँ पाइला राखेपछि विदेशी मात्र हैन स्वदेशीको पनि मन प्रफुल्ल
हुन्छ ।
|
 |
|
|
बिहानी देखि
साझ सम्म किसानहरु रोपाईमा नै व्यस्त देखिन्छन् । आधुनिकताले ल्याएको
परिवर्तन संगै शहरमा रोपाईमा हलगोरुको चलन विस्तारै पातलिदै गइरहेको छ ।
हलगोरुको ठाउँमा टयाक्टरको प्रयोगले पुराना चलन र संस्कृति हराउदै गइरहेको
छ । तर गाउँघरमा भने हलगोरुकै चलन विद्यामान रहेको छ । एक प्रकारले भन्दा
रोपाई नेपालीहरुको एउटा ठुलो उत्सव नै हो । सारा दुख विर्सेर किसानहरु खेतमा
हिलो खेल्दै रोपाईमा व्यस्त हुन्छन् । सारा थकानलाई एकातिर पन्छाएर रमाइलोका
लागि हिलो छयाप-छयाप गरेर कामको बोझलाई बिर्सन्छन् पनि । असार भाका घन्काउदै
खेतालीहरुको घम्साघम्सीले रोपाईको मौसम विछट्टै रमाइलो हुन्छ ।
मुलुकका
विभिन्न भागमा जस्तै पर्यटकीय नगरी पोखराका विभिन्न फाटहरुमा यतिबेला रोपाई
महोत्सवको तामझाम बेग्लै देखिएको छ । पोखरा आसपासका फाँटहरुमा रोपाईको
माचोले शहरको वातावरणलाई पनि व्यस्त तुल्याईदिएको छ । ह ह माले ह
खेतालीहरुको रोपाई गीतले फाँट रनक्क भएको छ ।
असारै मासको दबदबे हिलो,छि मलाई घिन लायो ।
पातली नानीलाई फरिया किन्दा, छ बिस ऋण लायो ।। |
|
 |
यी
यस्तै असारे भाकाहरुले खेतहरु घकिन्कएका छन् । तर हिजोआज विगतको
तुलनामा यस्ता असारे भाकाहरु कमै मात्रमा सुन्न सकिन्छ । आधुनिकताले
छोएपछि पाश्चात्य संगीत तर्फढल्कने प्रवृत्तिले आफनै परम्परागत
संस्कृति बोकेको असारे भाका पनि लोप हुने अवस्थामा पुगेको छ । यो
चिन्ताले यतिबेला धेरै किसानहरुलाई सताएको छ । असारे भाका घन्काउदै
हिलो खेल्ने प्रचलन हराउदै गएकोमा चिन्ता व्यक्त हुनु निश्चित रुपमा
आफनो परम्परा र संस्कृति प्रति चिन्तित हुनु नै हो । हुन पनि शहरीया
युवापुस्तामा असारे रोपाईको बारेमा थोरै पनि ज्ञान छैन । हिलोमा
पस्दा सानो भइन्छ की भन्ने एउटा हिनताको भाव उनिहरुमा देखिन्छ ।
कृषिप्रधान देशमा यस्तो हुनु ज्यादै दुखको कुरा मान्नुपर्छ । |
|
|
युवायुवतिलाई रोपाईको बारेमा चेतना जोगाउन तथा आन्तिरिक र बाह्य पर्यटन
प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले पोखरा पर्यटन परिषदले वर्षोनी रोपाई महोत्सव
गदै आएको छ । असार पन्ध्र को दिन परिषदले तीन वर्षअघि देखि रोपाईको उत्सव
गर्न थालेको हो । कृषकलाई प्रोत्साहन एवं संस्कृतिको जर्गैर्ना गर्नु पनि
महोत्सवले उद्देश्य राखेको छ । पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्य राखी पोखरा
सवै मौसमका लागि भन्ने नाराका साथ चौथो असार रोपाई महोत्सव यस पटक पनि असार
१५ मा बेगनासताल नजिककैको फाटमा आयोजित हुदैछ । यस अघि पाल्पाली विरुवा
फाटमा दुइ पटक र सेदी फाँटमा रोपाइ जात्रा भइसकेको छ । जुन महोत्सवहरुमा
विदेशी पर्यटकहरुको आकर्षा उल्लेख्य रुपमा पाइएको छ । विशेषत विदेशीहरुलाई
नेपाली मौलिक परम्परा र रोपाई संस्कृतिको बारेमा धेरै भन्दा धेरै जानकारी
दिनमा यो महोत्सवले सघाउ पुर्याएको पाईन्छ ।
|
|
हुन त असार १५ को दिन हरेकले एक पटक
हिलोमा टेक्नै पर्छ भन्ने पुरानो
मान्यता अहिले सम्म पनि विद्यमान रही
रहेको छ । यसैलाई जीवन्त दिन केटाकेटी
देखि बुढाबुढी यस दिन खेतको हिलोमा
पस्ने गर्छन । यही महतपूर्ण दिनलाई
सदपुयोग गदै पोखरा पर्यटन परिषदले
आन्तिरिक तथा बाह्य पर्यटकहरुलाई भेला
गराएर असार रोपाई महोत्सव गर्न लागेको
हो । केवल पर्यटन प्रवर्द्धन मात्र
नभई यसले हाम्रो परम्परागत संस्कृति
एवं आम कृषकहरुलाई पनि महोत्सवले
प्रोत्साहन गर्नेछ । महोत्सव केवल हल
गोरु कुदाउने र हिलो खेल्ने कार्यमा
मात्र केन्द्रित रहने छैन ।
|
 |
|
|
महोत्सवलाई आकर्ष र रोचक तुल्याउन विविद्य
सांस्कृतिक कार्यक्रमहरु पनि रहने छन् । यसका
अलवा रोपाई तथा असारे गीत प्रतियोगिता, हिलो
खेत सम्माउने र हिलोमा पर्यटक दौड
प्रतियोगितामा जस्ता रमाइला खेलहरु पनि
समाविष्ट छन् । बढी भन्दा बढी पर्यटकहरुलाई
सहभागी गराएर मनोरञ्जन प्रदान गरी परम्परागत
संस्कृतिलाई संवोधन र संरक्षण गर्नु पनि
कार्यकमको उद्देश्य हो, परिषदका अध्यक्ष
सुन्दरकुमार श्रेष्ठ भन्छन्- 'महोत्सवले
पर्यटक बढाउनमा पनि मदत गर्नेछ ।' अहिले देखि
नै रोपाइ महोत्सवको निम्तो बाडदै पर्यटन
व्यवसायीहरु लागिपरेका छन् ।
पोखरा भ्रमण वर्ष२००७ चालु रहेकै बेला आयोजना
हुन लागेको यो महोत्सवले निश्चित रुपमा
पर्यटकहरुलाई आकषिर्त गर्नेछ । तर अहिले
पर्यटकहरुका लागि अफ सिजन मानिन्छ । तर पनि
नेपाल बर्साईमा रहेका पर्यटकरुलाई रोपाइ
महोत्सवमा सहभागि हुन पर्यटन व्यवसायीहरुले
निम्तो दिइसकेका छन् । अहिले मुलुकको अवस्था
पनि केही अनुकूल देखिएकोले यस पटक महोत्सवमा
जमघट राम्रै हुने अपेक्षा आयोजकहरुले गरेका छन्
। असारे खाजा, दही च्युराको स्वाद चखाउदै
रमाइलो असारे महोत्सवमा सहमागी हुन सवै उत्सुक
देखिएका छन् । नदेखिउन पनि किन - असार १५ को
दिन आफैमा रमाइलो र रमाइलो चार्ड नै हो ।
गाउँघर जताततै यस दिन खेतका फाँटहरु उधुमै
रमाइलो हुने गर्छ । त्यसैको झझल्को मेटाउन
पर्यटन व्यवसायीहरुले असार १५ लाई रोपाइ
महोत्सवको रुपमा मनाउदै आएका हुन । नेपाल
पर्यटन बोर्डले प्रवर्धन गर्ने रोपाई जात्राको
तयारी शुरु भइसकेको छ । रोपाई महोत्सवमा
सवैलाई सहभागी हुन निम्तो दिदै पोखरेली पर्यटन
व्यवसायीहरु यसो भन्छन्-
छुपुमा छुपु खेत है रोपौ हातमा विउ छउन्जेल
बाँडेर लाम्ला बाडेर खाम्ला पाखुरी जिउ
छउन्जेल |
|
|